درمانهای سنتی سرطان مانند شیمیدرمانی و رادیوتراپی اغلب برای بسیاری از بیماران موثر نیستند و برخی از انواع سرطان بهویژه در مراحل پیشرفته، به سختی قابل درمان هستند. در این شرایط، درمانهای نوین مانند درمان CAR T-cell بهعنوان یک راهکار امیدبخش برای بیماران سرطانی شناخته میشود. در این مقاله، به بررسی موفقیتهای درمانی اخیر در زمینه CAR T-cell و دستاوردهای محققان استنفورد خواهیم پرداخت.
درمان CAR T-cell چیست؟
درمان CAR T-cell (Chimeric Antigen Receptor T-cell Therapy) یک نوع درمان مبتنی بر سلولهای ایمنی است که در آن سلولهای T از بدن بیمار استخراج شده و در آزمایشگاه بهطور ژنتیکی اصلاح میشوند تا بتوانند سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کنند. این درمان بهویژه برای درمان انواع خاصی از سرطانهای خون، مانند لنفومای سلولهای B بزرگ و لوسمی مزمن لنفوئیدی مورد استفاده قرار میگیرد.
در طول سالهای اخیر، تحقیقات زیادی در زمینه بهبود درمانهای CAR T-cell انجام شده است، و نتایج امیدوارکنندهای در بهبود وضعیت بیماران سرطانی که به درمانهای سنتی پاسخ ندادهاند، بهدست آمده است.
موفقیتهای اخیر درمان CAR T-cell در استنفورد
یکی از پیشرفتهای بزرگ در زمینه درمان CAR T-cell، تحقیقاتی است که توسط محققان و پزشکان دانشگاه استنفورد انجام شده است. در این تحقیق جدید، گروهی از بیماران مبتلا به لنفومای سلولهای B بزرگ که به درمانهای شیمیدرمانی پاسخ نداده بودند، به درمان جدید CAR T-cell با هدف حمله به پروتئین CD22 در سلولهای سرطانی پیوستند.
نتایج این تحقیق فاز I نشان داد که ۶۸ درصد از بیماران تومورهایشان کوچک شده است و ۵۳ درصد از آنها به بهبودی کامل رسیدند. این نتایج بهویژه از آن جهت شگفتانگیز بود که این بیماران اغلب در مراحل پیشرفته سرطان قرار داشتند و هیچگونه درمان مؤثر دیگری برای آنها وجود نداشت. این موفقیتها نهتنها امید تازهای برای بیماران مبتلا به سرطان فراهم کرد، بلکه محققان را نیز متعجب کرد.
چرا درمان CAR T-cell موفقیتآمیز است؟
در درمان CAR T-cell، سلولهای T که نقش اساسی در سیستم ایمنی بدن دارند، از بیمار استخراج شده و در آزمایشگاه بهطور ژنتیکی تغییر میکنند تا پروتئینهای خاصی را شناسایی کنند که بهطور ویژه در سلولهای سرطانی یافت میشود. یکی از دلایل اصلی موفقیت درمان CAR T-cell در مقایسه با سایر درمانها این است که این درمان بهطور خاص سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد و کمتر به بافتهای سالم بدن آسیب میزند.
در این مطالعه استنفورد، محققان از CAR T-cell با هدف پروتئین CD22 استفاده کردند. پروتئین CD22 در سلولهای برخی انواع سرطان، بهویژه لنفومای سلولهای B، یافت میشود. این درمان بهطور خاص سلولهای سرطانی را هدف قرار داده و آنها را نابود میکند، بدون اینکه به سلولهای سالم آسیب رسانده یا سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.
امکانات منحصر به فرد استنفورد برای تولید سلولهای CAR T
یکی از نکات کلیدی در موفقیت تحقیق استنفورد، توانایی این دانشگاه در تولید سلولهای CAR T در مقیاس وسیع و با کیفیت بالا بود. آزمایشگاه سلول و ژن پزشکی استنفورد، با داشتن تجهیزات پیشرفته و زیرساختهای عالی، توانسته است سلولهای T را از بیماران استخراج کرده و در محیط آزمایشگاهی بهطور مؤثر تکثیر و تغییر دهد. این امکانات بینظیر به محققان اجازه داده است تا فرآیند تولید سلولهای CAR T را بهطور کامل کنترل کنند و بتوانند آن را با سرعت بالا به بیماران ارائه دهند.
استیون فلدمن، مدیر علمی آزمایشگاه سلول و ژن پزشکی استنفورد، میگوید: "مرکز تولید ما این امکان را فراهم میآورد که تحقیقات بهطور روان به سمت بیماران پیش برود. ما بر فرآیند، زیرساختها و دادهها کنترل داریم."
این توانمندیها باعث شد که محققان استنفورد بتوانند درمان CAR T-cell را بدون وابستگی به شرکتهای دارویی و سرمایهگذاران خطرپذیر انجام دهند و این تحقیق را با حمایت مالی داخلی دانشگاه پیش ببرند.
درمانهای آینده و تحقیقات بیشتر
در پی موفقیتهای درمان CAR T-cell در درمان لنفومای سلولهای B، محققان استنفورد در حال گسترش تحقیقاتی هستند که این درمان را به انواع دیگر سرطانها، از جمله سرطانهای خون و حتی سرطانهای سینه و ریه، گسترش دهند. همچنین، ترکیب درمان CAR T-cell با سایر روشهای درمانی مانند شیمیدرمانی و ایمونوتراپی نیز مورد بررسی قرار میگیرد.
محققان همچنین در حال تحلیل دادههای بهدستآمده از بیماران هستند تا دلایل متفاوت بودن نتایج درمان در افراد مختلف را کشف کنند. این تحقیقات میتواند به بهبود بیشتر کارایی درمان CAR T-cell کمک کند.
نتیجهگیری: درمان CAR T-cell، آینده درمان سرطان
درمان CAR T-cell بهعنوان یکی از نوآورانهترین روشهای درمان سرطان در دهههای اخیر، با نتایج امیدوارکننده خود در درمان انواع سرطانها، به آیندهای روشنتر برای بیماران مبتلا به سرطان بشارت میدهد. پیشرفتهای صورتگرفته در دانشگاه استنفورد و دیگر مراکز تحقیقاتی میتواند بهزودی به درمانهای کارآمدتر و گستردهتری منجر شود که جان بسیاری از بیماران سرطانی را نجات دهد.
با توجه به دستاوردهای اخیر در درمان سرطان با CAR T-cell و استفاده از پروتئینهای هدفمند مانند CD22، آینده درمانهای شخصیسازی شده در سرطان بهنظر بسیار نویدبخش میآید. این درمانها نهتنها بهطور مؤثرتر سرطان را هدف قرار میدهند، بلکه به کاهش عوارض جانبی ناشی از درمانهای سنتی نیز کمک میکنند.